prof. dr hab. Barbara Sosińska-Kalata


Przynależność do katedry: Katedra Informatologii

Kierownik Katedry

E-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Dyżury

wtorki 12.15-13.15 (od 9.10.18 co drugi tydzień)

piątki 14.30-15.15 (w terminach sesji studiów zaocznych)

Nowy Świat 69, III p., pok. 313


Przynależność do katedry: Katedra Informatologii

Kierownik Katedry

E-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Dyżury

wtorki 12.15-13.15 (od 9.10.18 co drugi tydzień)

piątki 14.30-15.15 (w terminach sesji studiów zaocznych)

Nowy Świat 69, III p., pok. 313

Biogram

Wykształcenie

  • profesor nauk humanistycznych (2010)
  • doktor habilitowany w zakresie bibliologii, informacja naukowa (2000, Wydział Filologiczny UWr)
  • stypendystka Fundacji Fulbrighta (1991-1992, Kent State University, Advanced Program in LIS)
  • doktor nauk humanistycznych, językoznawstwo (1986, Wydział Neofilologii UW)
  • magister bibliotekoznawstwa i informacji naukowej (1980, Wydział Historyczny, Instytut Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej UW)

 Doświadczenie zawodowe

  • kierownik Katedry Informatologii WDIB UW (od 2016)
  • przewodnicząca Rady Naukowej Instytutu Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych UW (2008–2015)
  • twórca i kierownik Podyplomowych Studiów Zarządzania Informacją i Technologii Informacyjnej (2005–2013)
  • kierownik Zakładu Systemów Informacyjnych IINSB UW (2004–2016)
  • z-ca dyrektora IINSB UW ds. studenckich (1991–2001)
  • na Uniwersytecie Warszawskim pracuje od 1980 r.

 Członkostwo w organizacjach i stowarzyszeniach naukowych

  • członek Komitetu Naukoznawstwa Polskiej Akademii Nauk
  • członek Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów (2013-2016)
  • członek International Society for Knowledge Organization (ISKO)
  • członek Polskiego Towarzystwa Informacji Naukowej (PTIN)
  • ekspert i recenzent Narodowego Centrum Nauki, Fundacji Nauki Polskiej i Polish-Swiss Research Programme
  • ekspert i członek zespołów oceniających Polskiej Komisji Akredytacyjnej, Państwowej Komisji Akredytacyjnej i Uniwersyteckiej Komisji Akredytacyjnej
  • członek Krajowej Rady Bibliotecznej (2009–2014)
  • członek Rady Naukowej Biblioteki Narodowej (2005–2010)
  • czlonek senackiej Komisji ds. Bibliotek i Systemów Informacyjnych UW (2006–2009)
  • członek Komisji Bibliotecznej Senatu UW (2002–2006)

 Członkostwo w kolegiach i radach redakcyjnych

  • redaktor naczelna półrocznika „Zagadnienia Informacji Naukowej – Studia Informacyjne” (od 2013)
  • twórca i redaktor serii wydawniczej "Miscellanea Informatologica Varsoviensia" (Wydawnictwo SBP, od 2004)
  • członek Rady Redakcyjnej "Przeglądu Bibliotecznego" (od 2013)
  • redaktor naczelna „Przeglądu Bibliotecznego” (2005–2013)
  • przewodnicząca Rady Redakcyjnej "Przeglądu Bibliotecznego" (2004-2005)
  • członek Rady Redakcyjnej kwartalnika "Praktyka i Teoria Informacji Naukowej i Technicznej" (od 1996)
  • członek Rady Naukowej Wydawnictwa SBP (od 2001) 
  • członek Rady Redakcyjnej serii wydawniczej "Nauka - Praktyka - Dydaktyka" (Wydawnictwo SBP)
  • członek rad programowych wielu polskich i zagranicznych konferencji naukowych z zakresu nauki o informacji i organizacji wiedzy.

 

Promotor 5 prac doktorskich w zakresie nauk humanistycznych w dyscyplinie bibliologia i informatologia (i kolejnych 3 w trakcie powstawania).

Odznaczona m.in. Srebrnym Krzyżem Zasługi (1997), Medalem Komisji Edukacji Narodowej (2006), Medalem Uniwersytetu Warszawskiego (2011), Srebrnym Medalem "Zasłużony Kulturze Gloria Artis" (2012).

Rekord w Pol-ON: http://nauka-polska.pl/#/profile/scientist?id=56482&_k=xa0bsx 

Profil ORCID: https://orcid.org/0000-0002-4511-4701

Zob. Barbara Sosinska-Kalata w Marquis Who’s Who.

Zainteresowania badawcze

Specjalizuje się w problematyce nauki o informacji (informatologii), w szczególności w zakresie:

  • teorii, metodologii i terminologii nauki o informacji; historii nauki o informacji
  • organizacji wiedzy; teorii i metodologii organizacji wiedzy; projektowania i użytkowania systemów organizacji wiedzy; lingwistycznych podstaw systemów informacyjnych; technologii semantycznych
  • architektury informacji i projektowania funkcjonalnych serwisów informacyjnych
  • zarządzania informacją i wiedzą;
  • ilościowych badań informacji: bibliometrii, informetrii, naukometrii, altmetrii
  • informacji naukowej i komunikacji naukowej; cyfrowej komunikacji w nauce i humanistyce
  • użytkowania informacji i technologii informacyjnej; kompetencji informacyjnych, cyfrowych, medialnych
  • etyki informacyjnej
  • kształcenia profesjonalistów informacji.

Prowadzone przedmioty i zasady zaliczeń

Seminaria magisterskie i doktorskie

Seminaria adresowane są do osób interesujących się zjawiskami, procesami i produktami informacyjnymi oraz ich społecznym kontekstem, m.in.: zarządzaniem infiormacją, organizacją wiedzy, architekturą informacji, projektowaniem i oceną serwisów informacyjnych i źródeł informacji, badaniem potrzeb, zachowań i kompetencji informacyjnych, etyką informacyjną, ekologią informacji, bibliometrią, informetrią, naukometrią i altmetrią, działalnością informacyjną w różnych środowiskach. 

 

Nauka o informacji (API, SL-1)

Wykład (15 godz.), którego celem jest zapoznanie słuchaczy z problematyką badawczą nauki o informacji w ujęciu historycznym oraz współczesnym. W szczególności, studenci będą mieli okazję zapoznać się z najnowszymi problemami badawczymi w obszarze badawczym architektura przestrzeni informacyjnych.

W trakcie wykładów omówione zostaną następujące zagadnienia:

  1. Korzenie nauki o informacji i czynniki wpływające na jej rozwój; nazewnictwo dyscypliny
  2. Proces kształtowania się nauki o informacji: ewolucja i zmiany paradygmatów badawczych
  3. Nauka o informacji jako dyscyplina naukowa; interdyscyplinarność nauki o informacji
  4. Główne pojęcia i kategorie badawcze nauki o informacji: dane, informacja, wiedza, dokument, użytkownik informacji, system informacyjny, proces informacyjny
  5. Modele badań i obszary badań w nauce o informacji; główne typu problemów badawczych
  6. Kierunki badań we współczesnej nauce o informacji
  7. Architektura informacji jako obszar badań nauki o informacji

Wykład kończy się egzaminem pisemnym.

 

Podstawy nauki o książce i informacji, cz. 2: Podstawy nauki o informacji (INiB, SL–1) 

Celem wykładu (15 godzin) jest zapoznanie studentów z podstawową charakterystyką nauki o informacji jako dyscypliny naukowej dostarczającej podstaw teoretycznych i metodologicznych praktycznej działalności informacyjnej oraz jej miejsca w strukturze nauki. Studenci poznają charakter problemów badawczych nauki o informacji, jej podstawowe pojęcia, modele i metody badań oraz ich wybrane kierunki. Zapoznawani są też z terminologią informatologiczną, historią dyscypliny, najważniejszymi ośrodkami badawczymi, wybitnymi badaczami, organizacjami, konferencjami oraz podstawowymi źródłami informacji nauki o informacji. Wykład kończy pisemny egzamin.

 

Klasyfikacja i organizacja wiedzy (INiB, SL-2)

Wykład (30 godzin) obejmuje teoretyczne zagadnienia klasyfikacji, języków klasyfikacyjnych i klasyfikacyjnych systemów organizacji wiedzy. Student opanowuje wiedzę w zakresie: (1) identyfikacji miejsca systemów klasyfikacyjnych wśród innych typów JIW i SOW; (2) identyfikacji cech strukturalnych i funkcjonalnych języków klasyfikacyjnych; (3) teorii klasyfikacji i innych systemów porządkowania; (4) zależności między klasyfikacją nauki i klasyfikacjami piśmiennictwa; (5) ewolucji klasyfikacyjnych SOW; (6) charakterystyk strukturalnych i funkcjonalnych najważniejszych ogólnych klasyfikacji bibliotecznych, bibliograficznych, dokumentacyjnych oraz sieciowych.

Przedmiot kończy się egzaminem ustnym.

 

Teoretyczne podstawy organizacji wiedzy (INiB, SM-1, AIW i ZIW) 

Konwersatorium (30 godzin) poświęcone jest teoriom, koncepcjom i metodom organizowania wiedzy, w szczególności w systemach informacyjnych. Kolejno omawiane są następujące tematy: 1. Organizacja wiedzy jako dyscyplina badawcza. Metodologia kognitywna w organizacji wiedzy i projektowaniu systemów informacyjnych, 2. Definiowanie wiedzy i jej własności odwzorowywane w systemach informacyjnych, 3.Ontologiczne i epistemologiczne kategorie wiedzy, 4. Struktury organizacji wiedzy w umyśle człowieka. Modele pamięci, 5. Teorie zapisu pamięciowego, 6. Modelowanie pojęć, 7. Relacyjne struktury pojęciowe i semantyczne, 8. Modele i metody wyszukiwania, 9. Tradycyjne systemy organizacji wiedzy, 10. Sieciowe systemy organizacji wiedzy , 11. Organizacja wiedzy i modele wnioskowania automatycznego, 12. Modele reprezentacji wiedzy w systemach inteligentnych , 13. Organizacja wiedzy w sieciach neuronowych, 14. Hipertekstowa organizacja wiedzy; 15. Organizacja wiedzy i odwzorowanie niepewności. Przedmiot kończy się egzaminem ustnym.

 

Ilościowe badania informacji (INiB, SM-1, AIW) 

Konwersatorium (30 godzin) poświęcone jest zastosowaniu metod ilościowych do analizy różnych aspektów piśmiennictwa naukowego, użytkowania informacji naukowej i zjawisk związanych z komunikacją naukową oraz współczesnym rozwojem nauki. Studenci poznają założenia, metody i zastosowanie badań bibliometrycznych, naukometrycznych, informetrycznych, webometrycznych i altmetrycznych. Omawiane są ilościowe prawa informacyjne i ich zastosowanie: prawo Bradforda, prawo Lotki, prawa Zipfa. Studenci zapoznają się z metodami i narzędziami analizy cytowań naukowych (indeksy cytowań, współczynnik wpływu, indeks Hirsha, bibliometryczne narzędzia Web of Science i Scopus). Dyskutowane są metody badania efektywności czasopism naukowych i oceny produktywności badaczy. Przedmiot zaliczany jest na podstawie realizacji dwóch projektów dotyczących analizy ilościowego rozkładu piśmiennictwa z wybranego zakresu tematycznego oraz analizy cytowań piśmiennictwa z tego zakresu.

 

Ekologia informacji (INiB, SM-2, AIW)

Laboratorium (30 godz.), którego celem jest zapoznanie słuchaczy z koncepcją ekologii informacji jako  subdyscypliny nauki o informacji, integrującej wiedzę i doświadczenie w zakresie analizy i rozwiązywania problemów informacyjnych, organizacji przestrzeni informacyjnej, analizowania zachowań informacyjnych, identyfikacji barier informacyjnych oraz zaspokajania potrzeb informacyjnych. Realizacja laboratorium obejmuje wprowadzające omówienia kolejnych grup zagadnień, prezentację projektów zespołowych opartych na analizie lektur oraz prezentację rezultatów indywidualnych mikro-projektów badawczych.  

 

Dorobek naukowy

Opublikowała ponad 250 prac, w tym 12 książek i ponad 160 artykułów naukowych. Najważniejsze publikacje: Relacje między planem treści i planem wyrażania w językach informacyjno-wyszukiwawczych (1989), Modele organizacji wiedzy w systemach wyszukiwania informacji o dokumentach (1999), Klasyfikacja. Struktury organizacji wiedzy, piśmiennictwa i zasobów informacyjnych (2002) i monografie współautorskie: Uniwersalna Klasyfikacja Dziesiętna w środowisku komputerowym (2004) i Kompetencje cyfrowe nauczycieli przedmiotów ścisłych w gimnazjach i nowoczesne technologie w dydaktyce chemii (2015). Autorka podręczników: Uniwersalna Klasyfikacja Dziesiętna. Podręcznik (1993), Podręcznik UKD dla bibliotekarzy i pracowników informacji (1995) oraz współautorka podręcznika Informacja naukowa z elementami naukoznawstwa (1991). Współautorka (z dr Marcinem Roszkowskim) rozdziału Organizacja informacji i wiedzy  w podręczniku akademickim Nauka o informacji (red. W. Babik, SBP, 2016). Redaktor tematyczny działu Informacja o książce (dokumentach) oraz eseju Książka (dokument) w środowisku informacyjnym i ponad 20 haseł z zakresu informatologii w Encyklopedii Książki (red. A. Żbikowska-Migoń i M. Skalska-Zlat, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2017). Kierownik projektów badawczych Terminologiczna baza danych z zakresu teorii języków informacyjno-wyszukiwawczych BIS (grant MEN, 1990), Terminologiczna baza danych BIS. Kontynuacja (grant KBN, 1993-1994) oraz Modelowanie systemów informacji publicznej (grant promotorski MNiSW, 2007, wykonawca M. Luterek) i Wyszukiwanie w dokumentacyjnych systemach informacyjnych w świetle potrzeb środowiska akademickiego (grant promotorski MNiSW, 2009-2011, wykonawca A. Szczepańska).  Kierownik zespołu badawczego UW, realizującego zadanie Kompetencje cyfrowe nauczycieli przedmiotów ścisłych w ramach projektu EDUAR - Opracowanie systemu komputerowego Rzeczywistości Rozszerzonej przeznaczonego do zastosowania w oprogramowaniu edukacyjnym dedykowanym przedmiotom ścisłym - konsorcjum badawcze CTAdventure Sp. z o.o., SmartLab, Uniwersytet Warszawski (IINiSB), Fundacja MOST (grant NCBiR, 2013-2015). Jest pomysłodawcą i redaktorem serii wydawniczej "Miscellanea Informatologica Varsoviensia", w której ukazało się dotąd 9 współredagowanych przez nią książek zbiorowych. Pomysłodawca i przewodnicząca Rady Programowej cyklicznej międzynarodowej konferencji naukowej Information Science in the Age of Change [Nauka o informacji w okresie zmian] (kolejne edycje konferencji w latach: 2011, 2013, 2015, 2017). W latach 2005-2013 redaktor naczelna kwartalnika "Przegląd Biblioteczny", od 2013 r. redaktor naczelna półrocznika "Zagadnienia Informacji Naukowej: Studia Informacyjne".

Profil w PBN https://pbn.nauka.gov.pl/sedno-webapp/persons/3930434/Barbara_Irena_Sosi%C5%84ska_-_Kalata

Profil w Google Scholar https://scholar.google.pl/citations?user=LzcbpF0AAAAJ&hl=pl